Wniesienie wierzytelności pożyczkowej do fundacji rodzinnej

Wniesienie wierzytelności do fundacji rodzinnej jest neutralne podatkowo. Odsetki dla fundacji rodzinnej od wniesionej wierzytelności  –  już nie. I ta różnica kosztuje 25% CIT.

Schemat wygląda następująco: fundator udzielił pożyczki spółce, w której jest udziałowcem. Spółka płaci odsetki. Fundator zakłada fundację rodzinną i przenosi na nią wierzytelność pożyczkową  –  kapitał plus narosłe odsetki. Od tej chwili to fundacja jest wierzycielem. Spółka płaci odsetki fundacji, a fundacja  –  jako podmiot zwolniony z CIT  –  otrzymuje je bez podatku. Opodatkowanie pojawia się dopiero przy wypłacie świadczenia beneficjentowi: 15% CIT po stronie fundacji, zero PIT dla grupy zerowej.

Brzmi jak idealna konstrukcja. I właśnie dlatego tak wielu fundatorów próbuje ją wdrożyć. Problem polega na tym, że nie działa tak, jak zakładają. Nie z powodu klauzuli GAAR  –  choć i to ryzyko istnieje niezależnie  –  ale z powodu czegoś znacznie bardziej prozaicznego: literalnej treści art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o fundacji rodzinnej.

I. Wniesienie wierzytelności do fundacji rodzinnej  –  to akurat działa

Samo wniesienie wierzytelności pożyczkowej do fundacji rodzinnej jest czynnością neutralną podatkowo. Wierzytelność stanowi mienie w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej, a fundacja korzysta ze zwolnienia podmiotowego z CIT na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT. Potwierdzenie: interpretacja Dyrektora KIS z 25 lutego 2026 r. (0111-KDIB1-2.4010.689.2025.1.BD, pytanie nr 1  –  prawidłowe).

Żadnego podatku w momencie wniesienia. Żadnych wątpliwości interpretacyjnych. To jest jedyny element tej konstrukcji, który działa dokładnie tak, jak mówią artykuły w Internecie.

II. Odsetki od wniesionej wierzytelności  –  tu zaczyna się problem

Fundator zakłada, że skoro fundacja rodzinna jest zwolniona z CIT, to odsetki otrzymane przez fundację od spółki-pożyczkobiorcy będą wolne od podatku. To założenie jest błędne.

Dyrektor KIS w tej samej interpretacji z lutego 2026 r. (pytanie nr 2  –  nieprawidłowe) stwierdził wprost: odsetki od wierzytelności pożyczkowej nabytej przez fundację w drodze cesji stanowią przychód z działalności gospodarczej wykraczającej poza katalog art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Konsekwencja: opodatkowanie stawką sankcyjną 25% CIT na podstawie art. 24r ust. 1 ustawy o CIT.

Dlaczego? Rozumowanie organu jest proste i bezwzględne.

Art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o fundacji rodzinnej zezwala fundacji na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie udzielania pożyczek  –  spółkom kapitałowym, w których fundacja posiada udziały, spółkom osobowym, w których uczestniczy, oraz beneficjentom.

Kluczowe słowo to „udzielanie.” Fundacja może udzielać pożyczek. Nie może nabywać wierzytelności pożyczkowych. Cesja wierzytelności nie jest udzieleniem pożyczki. To dwa różne zdarzenia prawne, nawet jeśli skutek cywilnoprawny jest podobny  –  fundacja wstępuje w prawa wierzyciela.

Organ podatkowy powiedział to wprost: „Nabycie wierzytelności pożyczkowej nie jest tym samym zdarzeniem, jakim jest udzielenie pożyczek. Bez znaczenia pozostaje cywilistyczny skutek takiej czynności powodujący, że na Fundację przechodzi ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi.”

III. Zmiana linii interpretacyjnej  –  co się wydarzyło w 2024 r.

Obecna linia interpretacyjna ukształtowała się w połowie 2024 r. Wcześniej ten sam organ  –  Dyrektor KIS  –  zajmował stanowisko odmienne. Warto to prześledzić, bo pokazuje skalę ryzyka dla tych, którzy oparli się na starszych interpretacjach.

Interpretacje korzystne (do kwietnia 2024 r.). Dyrektor KIS w interpretacji z 26 kwietnia 2024 r. (0111-KDIB1-1.4010.75.2024.1.MF)  –  przy materialnie identycznym stanie faktycznym (fundacja nie posiadała udziałów w spółce-pożyczkobiorcy, wierzytelność wnoszona na pokrycie funduszu założycielskiego)  –  uznał stanowisko wnioskodawcy za prawidłowe w całości, stwierdzając: „spłacane odsetki od pożyczki nie mogą zostać uznane za efekt wykonywania przez fundację rodzinną działalności gospodarczej.” Wnioskodawca w interpretacji lutowej z 2026 r. powoływał się wprost na to rozstrzygnięcie. Podobne stanowisko organ prezentował w interpretacjach z 23 lutego 2024 r. (0111-KDIB1-2.4010.11.2024.1.AK), 11 kwietnia 2024 r. (0114-KDIP2-1.4010.30.2024.1.KW) i 26 kwietnia 2024 r. (0114-KDIP2-1.4010.166.2024.1.KW).

Punkt zwrotny (maj 2024 r.). Interpretacja z 10 maja 2024 r. (0111-KDIB2-1.4010.96.2024.2.KK)  –  identyczny schemat: fundator wniósł wierzytelności pożyczkowe do FR w drodze darowizny. Organ stwierdził: odsetki nie korzystają ze zwolnienia. Stanowisko wnioskodawcy  –  nieprawidłowe.

Potwierdzenie sądowe (kwiecień 2024 r., prawomocny). Wyrok WSA w Krakowie z 19 kwietnia 2024 r. (I SA/Kr 245/24) potwierdził interpretację organów. Sąd stwierdził jednoznacznie: „Gdyby ustawodawca dopuszczał możliwość uwzględnienia w ramach dozwolonej dla fundacji działalności gospodarczej, działalność polegającą na nabywaniu wierzytelności pożyczkowych byłoby to wyraźnie stwierdzone w ustawie.” Wyrok jest prawomocny.

Obecny stan. Interpretacja lutowa z 2026 r. cytuje wyrok WSA Kraków jako wiążący punkt odniesienia i explicite dystansuje się od wcześniejszych interpretacji korzystnych standardową formułą o ich indywidualnym charakterze. Linia jest obecnie jednoznaczna  –  mimo że wcześniej ten sam organ zajmował stanowisko przeciwne. Kto polegał na starszych interpretacjach podatkowych, dziś stoi przed 25% CIT.

IV. Argument, który nie zadziałał

Wnioskodawca w interpretacji z lutego 2026 r. próbował podejścia opartego na art. 54 ust. 1 pkt 3 ustawy o FR: skoro zarząd fundacji rodzinnej jest zobowiązany do zapewnienia płynności finansowej, to ściąganie wierzytelności  –  w tym odsetek  –  jest po prostu zarządzaniem majątkiem, a nie działalnością gospodarczą.

Organ odrzucił tę argumentację: „Okoliczność w postaci obowiązku gromadzenia mienia i zarządzania nim zgodnie z celem powołania fundacji rodzinnej (…) nie świadczy o tym, że aktywność taka nie spełnia przesłanki działalności gospodarczej. Gromadzenie mienia i zarządzanie nim nie wyklucza uznania, że mamy do czynienia z działalnością gospodarczą.”

To ważne rozstrzygnięcie. Ustawowy cel fundacji (gromadzenie mienia) nie jest kartą blanche na dowolne operacje. Zamknięty katalog dopuszczalnej działalności z art. 5 nadal obowiązuje, niezależnie od tego, jak nazwiemy daną czynność. Można ją nazwać „zarządzaniem płynnością,” „realizacją wierzytelności” czy „obsługą portfela”  –  jeśli nie mieści się w katalogu, skutek podatkowy jest ten sam: 25% CIT.

Co istotne, był to dokładnie ten sam argument, który Dyrektor KIS zaakceptował w interpretacji z 26 kwietnia 2024 r. (0111-KDIB1-1.4010.75.2024.1.MF). Wnioskodawca  –  jak wielu doradców  –  zbudował swoją pozycję na wcześniejszym stanowisku organu. Zmiana linii interpretacyjnej uczyniła tę strategię nieskuteczną.

V. Co to oznacza w liczbach

Załóżmy, że fundator ma wierzytelność pożyczkową o wartości 1 mln PLN, oprocentowaną 5% rocznie. Roczne odsetki: 50 000 PLN.

Bez fundacji rodzinnej (bezpośredni odbiór odsetek przez fundatora): podatek zależy od rezydencji fundatora. Przy rezydencji polskiej: 19% PIT od odsetek = 9 500 PLN. Przy rezydencji w państwie z korzystną UPO: WHT 4–10% + ewentualny podatek w państwie rezydencji.

Przez fundację rodzinną (cesja wierzytelności): 25% CIT na poziomie FR = 12 500 PLN. Plus 15% CIT przy wypłacie świadczenia z pozostałych 37 500 PLN = 5 625 PLN. Łącznie: 18 125 PLN. Efektywna stawka: ok. 36,25%.

Cesja wierzytelności pożyczkowej do fundacji rodzinnej nie jest optymalizacją podatkową. Jest antyoptymalizacją  –  płacisz więcej niż gdybyś nie robił nic.

VI. Co zamiast tego

Jeśli fundator chce, aby odsetki od pożyczki trafiały do fundacji rodzinnej w sposób korzystający ze zwolnienia z CIT, istnieje jedno rozwiązanie mieszczące się w katalogu art. 5: fundacja sama udziela nowej pożyczki spółce.

Mechanizm:

1. Fundator wnosi do fundacji gotówkę (neutralne podatkowo).
2. Fundacja udziela nowej pożyczki spółce, w której posiada udziały (art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o FR –  dopuszczalne).
3. Spółka ze środków z nowej pożyczki spłaca istniejącą pożyczkę fundatora.
4. Odsetki od nowej pożyczki trafiają do fundacji –  tym razem jako przychód z udzielania pożyczek, a nie z nabytej wierzytelności.

Uwaga: warunkiem koniecznym jest posiadanie przez fundację udziałów w spółce-pożyczkobiorcy. W obu analizowanych interpretacjach (z kwietnia 2024 r. i lutego 2026 r.) fundacja udziałów nie posiadała  –  co oznacza, że nawet „ścieżka zgodna” wymagałaby wcześniejszego nabycia udziałów. Bez spełnienia tego warunku fundacja nie może udzielić pożyczki w ramach art. 5 ust. 1 pkt 5, niezależnie od tego, czy robi to w formie cesji czy nowej umowy.

Efekt ekonomiczny jest zbliżony. Ścieżka prawna  –  radykalnie inna. I to ta ścieżka prawna decyduje, czy odsetki dla fundacji rodzinnej są opodatkowane 0% czy 25%.

VII. GAAR  –  dodatkowa warstwa ryzyka

Nawet gdyby kwestia ścisłej interpretacji art. 5 miała się kiedyś zmienić (co wydaje się mało prawdopodobne wobec prawomocnego wyroku WSA w Krakowie), cesja wierzytelności pożyczkowej do fundacji rodzinnej wiąże się z niezależnym ryzykiem GAAR.

WSA w Gdańsku w wyroku z 5 sierpnia 2025 r. (I SA/Gd 432/25) oddalił skargę na odmowę wydania interpretacji indywidualnej w sprawie cesji wierzytelności pożyczkowych do fundacji rodzinnej. Organ odmówił wydania interpretacji na podstawie art. 14b § 5b Ordynacji podatkowej, powołując się na opinię Szefa KAS potwierdzającą uzasadnione przypuszczenie unikania opodatkowania. Sąd podzielił tę ocenę, stwierdzając, że fundacja rodzinna została w opisanym schemacie potraktowana jako „instrument służący do odsunięcia w czasie powstania zobowiązania podatkowego z tytułu środków pierwotnie należnych fundatorowi.” Schemat był dokładnie taki: fundator scedował wierzytelności pożyczkowe na FR, aby odsetki trafiały do podmiotu zwolnionego z CIT zamiast bezpośrednio do fundatora (opodatkowanego PIT).

Wymowa tego rozstrzygnięcia jest jednoznaczna: organ podatkowy nie tylko kwestionuje zwolnienie z CIT dla odsetek od cesji wierzytelności — w ogóle odmawia wydania interpretacji, traktując cały schemat jako potencjalne unikanie opodatkowania.

To oznacza, że cesja wierzytelności do FR jest atakowana z dwóch niezależnych kierunków: ścisła interpretacja (25% CIT zamiast 0%) i klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania (sztuczność czynności). Nawet jeśli jeden front się zmieni, drugi pozostaje.

O GAAR w kontekście fundacji rodzinnych i schemacie „wnieś udziały → zlikwiduj spółkę” piszemy szerzej w odrębnym opracowaniu.

VIII. Prawdziwe pytanie

Wniesienie wierzytelności do fundacji rodzinnej nie jest zabronione. Ale odsetki od wniesionej wierzytelności nie są zwolnione z CIT. To rozróżnienie jest kluczowe  –  i jest dokładnie tym rozróżnieniem, którego nie robi większość artykułów krążących w Internecie.

Zanim zdecydujesz się na cesję wierzytelności pożyczkowej do fundacji, zadaj sobie jedno pytanie: czy nie zapłacę więcej niż gdybym po prostu odbierał odsetki osobiście?

W świetle aktualnych interpretacji i orzecznictwa odpowiedź w większości przypadków brzmi: tak, zapłacisz więcej. Znacznie więcej.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Każda struktura z udziałem fundacji rodzinnej wymaga indywidualnej analizy prawnej uwzględniającej konkretny stan faktyczny, cel gospodarczy i profil podatkowy fundatora.

Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w zakładaniu i obsłudze fundacji rodzinnych, planowaniu sukcesyjnym oraz analizie ryzyka GAAR.

Robert Nogacki

Robert Nogacki – radca prawny (WA-9026), założyciel Kancelarii Prawnej Skarbiec.

Są prawnicy, którzy zajmują się prawem. I są tacy, którzy zajmują się problemami, na które prawo nie ma gotowej odpowiedzi. Od ponad dwudziestu lat Kancelaria Skarbiec pracuje na przecięciu prawa podatkowego, struktur korporacyjnych i ludzkiej niechęci do oddawania państwu więcej, niż się państwu należy. Doradzamy przedsiębiorcom z kilkunastu krajów – od tych z listy Forbesa po tych, którym fiskus właśnie zajął konto i którzy nie wiedzą, co robić jutro rano.

Jeden z najczęściej cytowanych ekspertów prawa podatkowego w polskich mediach – pisze dla Rzeczpospolitej, Dziennika Gazety Prawnej i Parkietu nie dlatego, że to dobrze wygląda w CV, lecz dlatego, że pewnych rzeczy nie da się wyjaśnić w piśmie procesowym i ktoś musi je powiedzieć głośno. Autor AI Decoding Satoshi Nakamoto. Sztuczna inteligencja na tropie twórcy Bitcoina. Współautor nagrodzonej książki Bezpieczeństwo współczesnej firmy.

Kancelaria Skarbiec zajmuje czołowe pozycje w rankingach kancelarii podatkowych Dziennika Gazety Prawnej. Czterokrotny laureat Medalu Europejskiego, laureat tytułu International Tax Planning Law Firm of the Year in Poland.

Specjalizuje się w sporach z organami skarbowymi, międzynarodowym planowaniu podatkowym, regulacjach kryptoaktywów i ochronie majątku. Od 2006 roku prowadzi sprawę WGI – jedną z najdłuższych spraw karnych w historii polskiego rynku finansowego, bo są rzeczy, których nie wolno zostawić w połowie, nawet jeśli trwają dwie dekady. Wierzy, że prawo jest zbyt poważne, żeby traktować je wyłącznie poważnie – i że najlepsza porada prawna to ta, dzięki której klient nigdy nie musi stanąć przed sądem.