Fundacja rodzinna i fundacja w Liechtensteinie
Jak bezpiecznie przenieść zarząd nad majątkiem rodzinnym z zagranicy do polskiej Fundacji Rodzinnej?
Opinia zabezpieczająca Szefa KAS z 7 listopada 2025 r. (DKP16.8082.6.2025)
Robert Nogacki | Kancelaria Prawna Skarbiec
Wprowadzenie
Opinie zabezpieczające Szefa KAS należą do najrzadszych instrumentów polskiego prawa podatkowego. Każda kosztuje 20 000 zł i wyznacza granicę między dopuszczalnym planowaniem a obejściem prawa (GAAR, art. 119a Ordynacji podatkowej). Opinia z 7 listopada 2025 r. jest precedensowa: potwierdza, że polski przedsiębiorca, który przed wejściem w życie ustawy o fundacji rodzinnej zabezpieczył majątek w fundacji w Liechtensteinie, może bezpiecznie przenieść zarząd i kontrolę nad tym majątkiem do polskiej fundacji rodzinnej — bez ryzyka zastosowania klauzuli GAAR.
To istotna wiadomość dla każdego, kto rozważa podobny „powrót do domu” z zagraniczną strukturą sukcesyjną. Dotychczas brakowało jednoznacznego stanowiska organu, czy taki transfer nie zostanie potraktowany jako obejście prawa.
Struktura poddana ocenie
Wnioskodawca posiadał fundację w Liechtensteinie (FL), która była wspólnikiem polskiej spółki holdingowej. FL powstała w czasach, gdy polskie prawo nie oferowało żadnego instrumentu sukcesji porównywalnego z zagranicznymi fundacjami prywatnymi — i ten kontekst historyczny okazał się kluczowy dla rozstrzygnięcia.
Planowany zespół czynności obejmował: utworzenie polskiej fundacji rodzinnej (FR), w której wnioskodawca będzie fundatorem i jednym z beneficjentów; dobrowolne umorzenie bez wynagrodzenia udziałów, które FL posiada w spółce holdingowej; objęcie nowych udziałów w tej samej spółce holdingowej przez FR; prowadzenie przez FR dozwolonej działalności gospodarczej i wypłatę świadczeń beneficjentom.
Co istotne, mechanizm transferu nie zakładał bezpośredniego stosunku prawnego między dwiema fundacjami. FL nie dokonuje darowizny na rzecz FR, nie sprzedaje jej udziałów, nie jest beneficjentem FR. Transfer dokonuje się przez spółkę holdingową: udziały FL zostają umorzone (przestają istnieć), a FR obejmuje nowo wyemitowane udziały. Po tej operacji FL traci tytuł do dywidend, a FR staje się jedynym wehikułem zarządzającym majątkiem rodzinnym.
Rozstrzygnięcie Szefa KAS
Szef KAS wydał opinię zabezpieczającą — czynności nie stanowią unikania opodatkowania. Organ zbadał wszystkie przesłanki art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej i stwierdził, że choć korzyści podatkowe istnieją, a ich osiągnięcie było jednym z celów czynności, to nie zostały spełnione łącznie pozostałe przesłanki: sposób działania nie jest sztuczny, a korzyści nie są sprzeczne z celem ustaw podatkowych.
Kluczowe elementy uzasadnienia: cele są uzasadnione gospodarczo — ochrona majątku, sukcesja, zapobieganie rozdrobnieniu, przeniesienie zarządu do kraju rezydencji fundatora. Fundacja w Liechtensteinie pełniła tę samą funkcję, ale powstała zanim Polska oferowała porównywalne narzędzie. Teraz, gdy FR istnieje, element zagraniczny „stał się zbędny” — to sformułowanie organu. Sposób działania — umorzenie bez wynagrodzenia plus objęcie nowych udziałów — jest racjonalny i adekwatny do celu gospodarczego.
Analiza
1. Precedens repatriacji majątku
Opinia ustanawia precedens dla konkretnej sytuacji: bezpiecznego przeniesienia zarządu nad majątkiem z zagranicznej fundacji do polskiej FR. Szef KAS wielokrotnie podkreśla, że celem wnioskodawcy jest „przekazanie zarządu i kontroli nad majątkiem rodzinnym (całym holdingiem) z Liechtensteinu do Polski”. Organ uznał ten cel za zbieżny z intencją ustawodawcy — uzasadnienie projektu ustawy o FR wprost wskazywało, że polscy przedsiębiorcy „decydują się niekiedy na przeniesienie majątku do zagranicznych fundacji lub trustów”, co prowadzi do „emigracji majątku”, i że FR ma tę tendencję odwrócić.
To nie jest opinia sankcjonująca trwałe utrzymywanie hybrydowej struktury dwóch fundacji. To opinia sankcjonująca wyjście ze struktury zagranicznej na rzecz polskiej FR.
2. CFC — wymiar obecny, ale niechroniony
Opinia nie milczy w kwestii CFC. Przeciwnie — wnioskodawca sam oświadczył, że FL „może zostać uznana za jego zagraniczną jednostkę kontrolowaną na podstawie art. 30f ust. 3 pkt 3-5 ustawy o PIT”. Szef KAS przyjął to założenie i przeanalizował korzyści podatkowe w kontekście CFC: brak przysporzenia po stronie FL z tytułu umorzenia bez wynagrodzenia oznacza brak podstawy opodatkowania podatkiem od dochodów CFC.
Kluczowe rozróżnienie: opinia zabezpieczająca chroni przed zastosowaniem klauzuli GAAR (art. 119a Ordynacji podatkowej). Nie chroni natomiast przed kwalifikacją CFC (art. 30f ustawy o PIT) — to dwa odrębne instrumenty prawne. Dla czytelników planujących podobne struktury sygnał jest jasny: nawet pozytywna opinia zabezpieczająca nie zwalnia z obowiązku analizy CFC dla każdego zagranicznego elementu struktury.
Jak pisałem w artykule o maltańskiej fundacji prywatnej, zagraniczna fundacja polskiego rezydenta będzie co do zasady zagraniczną jednostką kontrolowaną w rozumieniu art. 30f — z automatycznym 19% podatkiem CFC, chyba że struktura spełni test rzeczywistej działalności gospodarczej. Opinia zabezpieczająca dotycząca FL nie rozstrzyga tego pytania, ale kontekst jest wymowny: wnioskodawca przenosi majątek do Polski, nie buduje trwałej struktury offshore.
3. Dlaczego darowizna z FL do FR nie wchodzi w grę
Szef KAS przychylił się do argumentu wnioskodawcy, że darowizna udziałów z FL do FR nie jest „rosądną alternatywą”. Darowizna spowodowałaby, że mienie FR pochodziłoby od podmiotu innego niż fundator — a to oznacza utratę proporcji z art. 27 ust. 4 ustawy o FR, ergo utratę zwolnienia z PIT dla świadczeń wypłacanych beneficjentom. Efekt: trójkrotne opodatkowanie (spółka operacyjna → FR z podatkiem 15% CIT od wypłaty → beneficjent z podatkiem PIT), podczas gdy cała idea FR opiera się na podwójnym opodatkowaniu zbliżonym do standardu rynkowego.
Organ uznał, że narzucenie darowizny jako jedynej alternatywy byłoby „swoistą karą” za wcześniejsze założenie FL — karą za to, że przedsiębiorca zabezpieczył majątek zanim Polska zaoferowała własne narzędzie sukcesyjne. To ważny sygnał aksjologiczny: polski fiskus nie karze za historyczne korzystanie z zagranicznych struktur, jeśli repatriacja następuje w sposób racjonalny.
4. Granice precedensu — czego opinia nie sankcjonuje
Opinia dotyczy konkretnego stanu faktycznego i nie powinna być ekstrapolowana na każdą strukturę łączącą polską FR z zagraniczną fundacją. Szef KAS nie sformułował ogólnej zasady „komplementarności funkcjonalnej” dwóch równoległych fundacji. Rozstrzygnął węziej: transfer zarządu z FL do FR jest bezpieczny, gdy FL powstała przed ustawą o FR i gdy element zagraniczny staje się zbędny.
Sam organ wskazał przykłady struktur, które nie przeszłyby testu GAAR: fundacja założona wyłącznie po to, by przekazywać fundatorowi 100% dywidend; wniesienie udziałów do FR, ich sprzedaż, rozwiązanie fundacji i wypłata całości dochodu fundatorowi. Innymi słowy: FR bez substancji sukcesyjnej, jako czysty wehikuł podatkowy, nie jest chroniona.
To koresponduje z ogólną zasadą, którą opisywałem w kontekście maltańskiej fundacji prywatnej: zagraniczna struktura ma sens gospodarczy tylko wtedy, gdy każdy jej element pełni własną, nieduplikowaną funkcję. Polska FR dla polskiego rezydenta jest pierwszym i najoczywistszym narzędziem. Struktury zagraniczne — czy to Liechtenstein, Malta, Jersey czy DIFC — wchodzą w grę dopiero, gdy istnieją realne przesłanki pozapodatkowe: emigracja, zagraniczne aktywa niemożliwe do efektywnego zarządzania z Polski, międzynarodowa rodzina z rezydentami w różnych jurysdykcjach.
Wnioski
Opinia z 7 listopada 2025 r. wyznacza precedens: polski przedsiębiorca, który historycznie zabezpieczył majątek w zagranicznej fundacji, może bezpiecznie przenieść zarząd do polskiej FR — metodą umorzenia udziałów zagranicznej fundacji i objęcia nowych udziałów przez FR. Warunki: cel gospodarczy (sukcesja, ochrona, repatriacja), racjonalny sposób działania (nie sztuczny), zgodność korzyści podatkowych z celem ustaw.
Opinia zabezpieczająca jest tarczą celową przeciw GAAR, nie uniwersalnym safe harbour. Nie chroni przed CFC, nie rozciąga się na inne stany faktyczne, nie sankcjonuje trwałego utrzymywania zagranicznych struktur obok polskiej FR bez uzasadnienia gospodarczego.
Dla przedsiębiorcy planującego sukcesję w 2025 r. hierarchia jest jasna: polska fundacja rodzinna jako fundament; zagraniczne elementy tylko gdy podyktowane realnymi przesłankami pozapodatkowymi; a jeśli zagraniczny element historycznie istnieje — opinia zabezpieczająca pokazuje bezpieczną ścieżkę powrotu.
Przeczytaj również w tym cyklu
→ Czy maltańska fundacja prywatna ma sens dla polskiego przedsiębiorcy?
→ Trust na Wyspach Cooka a polski fiskus
Autor: Robert Nogacki — radca prawny, partner zarządzający Kancelarii Prawnej Skarbiec specjalizującej się w prawie podatkowym, międzynarodowym planowaniu podatkowym i strukturach holdingowych.
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.
Robert Nogacki – radca prawny (WA-9026), założyciel Kancelarii Prawnej Skarbiec.
Są prawnicy, którzy zajmują się prawem. I są tacy, którzy zajmują się problemami, na które prawo nie ma gotowej odpowiedzi. Od ponad dwudziestu lat Kancelaria Skarbiec pracuje na przecięciu prawa podatkowego, struktur korporacyjnych i ludzkiej niechęci do oddawania państwu więcej, niż się państwu należy. Doradzamy przedsiębiorcom z kilkunastu krajów – od tych z listy Forbesa po tych, którym fiskus właśnie zajął konto i którzy nie wiedzą, co robić jutro rano.
Jeden z najczęściej cytowanych ekspertów prawa podatkowego w polskich mediach – pisze dla Rzeczpospolitej, Dziennika Gazety Prawnej i Parkietu nie dlatego, że to dobrze wygląda w CV, lecz dlatego, że pewnych rzeczy nie da się wyjaśnić w piśmie procesowym i ktoś musi je powiedzieć głośno. Autor AI Decoding Satoshi Nakamoto. Sztuczna inteligencja na tropie twórcy Bitcoina. Współautor nagrodzonej książki Bezpieczeństwo współczesnej firmy.
Kancelaria Skarbiec zajmuje czołowe pozycje w rankingach kancelarii podatkowych Dziennika Gazety Prawnej. Czterokrotny laureat Medalu Europejskiego, laureat tytułu International Tax Planning Law Firm of the Year in Poland.
Specjalizuje się w sporach z organami skarbowymi, międzynarodowym planowaniu podatkowym, regulacjach kryptoaktywów i ochronie majątku. Od 2006 roku prowadzi sprawę WGI – jedną z najdłuższych spraw karnych w historii polskiego rynku finansowego, bo są rzeczy, których nie wolno zostawić w połowie, nawet jeśli trwają dwie dekady. Wierzy, że prawo jest zbyt poważne, żeby traktować je wyłącznie poważnie – i że najlepsza porada prawna to ta, dzięki której klient nigdy nie musi stanąć przed sądem.
